Merhaba Misafir

Eski Uygur Türklerinde Şeytan Kavramı

PDF

Türklerin tarihin değişik dönemlerinde inanmış oldukları Maniheizm, Budizm, Hristiyanlık,Musevilik, İslamiyet gibi dinlerde önemli bir yer tutan kavramlardan biri de şeytandır. Türkçede döneminegöre farklı kelimelerle ifade edilen bu kavram, zaman zaman atasözü ve deyimlerde de kendineyer bulmuştur. Özellikle Eski Uygurca döneminde o dönemin Maniheist ve Budist inanışlarınınbir gereği olarak şeytan için pek çok adlandırma yapılmış; sonraki dönemlerde ise bu adlandırmalarazalmıştır. Eski Uygurcada geçen şeytanla ilgili kelimeler amanizi, amanuşi, asuri, ayna, basaman,butı, çantani, çitriçiri, daka, erklig kan, erklig ölümlüg şmnu, gopali, haimavadi, içgek, kalaşatari,karmasırıştı, katadakini, katanggatamali, katapudani, kilimbi, kimavati, kumbantı, kutayu, madar,maĥaruk, manir, maruti, ongjın, özüt, pançalakanti, pançalakari, pançali, pançaşiki, pançiki, pantaraki,paranati, patar, pret, pudani, raķşas, şamika, şımnu, tinki, tupalı, upakati, uru, yaksa, yekvb. şeklinde sıralanabilir. Bu kelimelerin bir kısmı Türkçe kökenliyken; çoğu, Sanskritçe başta olmaküzere Toharca, Soğdça gibi yabancı dillerden alıntılanmıştır. Bu çalışmada Eski Uygurca eserlerdegeçen şeytan ile ilgili kelimelerden hareketle; öncelikle şeytanın adlandırılması ve ilgili kelimelerinkavramsal gruplandırılması ortaya konacak; böylelikle de Eski Uygur Türklerinin şeytan kavramınınasıl algıladıkları tespit edilmiş olacaktır. Tespit edilen verilerden hareketle Eski Uygur Türklerininşeytanı kitabî dinlere nazaran farklı algıladıkları söylenebilir. Onlara göre, şeytanın türleri, kendiiçinde sınıfları, prensleri ve komutanları bulunmaktadır.

Yayınlandığı Kaynak : Milli Folklor
  • Yıl : 2013
  • Cilt : 13
  • ISSN : 1300-3984
  • Sayı : 100
  • Sayfa Aralığı : 0-0
  • IO Kayıt No : 31236
  • Yayıncı : Geleneksel Yayıncılık